NEW MEMBER STATES OF CENTRAL EUROPE, BALTICS TURN IN STRONG 2004 PERFORMANCE

The World Bank

Europe and Central Asia Region 
 

Contacts:
In Warsaw:  Jacek J. Wojciechowicz  (+48 22) 520 8000
jwojciechowicz@worldbank.org
Malgorzata Dworzynska (+48 22) 520 8052
mdworzynska@worldbank.org
In Washington:  Erik Nora (1-202) 458-4735
e-mail enora@worldbank.org

NEW MEMBER STATES OF CENTRAL EUROPE, BALTICS TURN IN STRONG 2004 PERFORMANCE
World Bank Quarterly Report on EU8 highlights drivers behind Baltic growth

Brussels, January 27, 2005 ― Output in the countries of Central Europe and the Baltics grew by 5 percent in 2004 -- one percentage point higher than the previous year -- according to the World Bank’s latest EU-8 Quarterly Report  [part I,  part II, part III] released today. Growth in the third quarter of 2004, meanwhile, slowed to 4.4 percent (year-on-year), down from 5.4 percent in the second quarter. Within the region, good performance was driven by strong growth in the Baltic countries and Slovakia, a rapid recovery in Poland, and a pick-up of activity in Hungary and Slovenia.

Overall, macroeconomic developments were largely favorable in 2004 in the economies of the eight Central European and Baltic countries recently admitted to the European Union ― Poland, Czech Republic, Hungary, Slovakia, Slovenia, Lithuania, Latvia, and Estonia,. Output growth solidified in line with Western Europe’s recovery.  The fiscal situation for the eight countries generally improved or surpassed expectations owing to buoyant revenues.  Meanwhile, the uptick in inflation related to EU accession and higher oil prices appears to have been contained. Despite strong export growth, external current account deficits remained high in some countries.

“After its peak in mid-2004, real GDP growth in the EU8 is expected to ease to around 4.5 percent in 2005, reflecting a waning of the effects of EU accession, less accommodating fiscal and monetary policies, and a slight slowdown in growth among the EU15 countries,” said Thomas Blatt Laursen, lead author of the report, which highlights fourth quarter results for 2004  and has a special section on growth in the Baltics.

Unemployment in the EU8 dropped below 14 percent in the third quarter, with signs that the recovery in the region has gradually become more job intensive. Meanwhile, bottlenecks (notably shortages of highly-skilled labor) appear to be developing in several labor markets.

While domestic demand continued to lead growth in 2004, the EU-8 countries, in the wake of EU accession, also saw a marked recovery in foreign direct investment (FDI), an increase in exports, a significant pick up in portfolio inflows, and a bullish stock market.

Export growth was very strong in virtually all EU8 countries. Exports by the eight countries increased by around 21 percent (year-on-year) in the third quarter, outpacing also rapid import growth of about 18 percent. Export growth was particularly dynamic from Poland and the Czech Republic. While strong export performance was associated with an improvement in the EU-8 trade balance, their aggregate current account deficit rose to almost 7 percent of GDP in the third quarter. External deficits remain very high in the Baltic countries and Hungary.

Financing of the current account gap strengthened. Net FDI inflows recovered throughout 2004, reaching over 3 percent of GDP in EU8 in the third quarter of 2004 (nearly 4 percent of GDP in the Baltic countries). The recovery in FDI was most noteworthy in Slovakia and Hungary, but FDI also rebounded in Latvia and Lithuania. EU8 bond markets also gained stronger attention of investors through 2004. After falling to a very low level in 2003, portfolio investment inflows recovered strongly in 2004, reaching 2.8 percent of GDP in the third quarter.

While fiscal outcomes were generally better than expected on the back of strong revenues, the deficit increased markedly in Poland and budget balances also weakened in the Baltic countries. Budgets for 2005 point to further fiscal consolidation where most needed, but concerns remain in particular about the large deficit and weak fiscal management in Hungary. Also, in some cases expenditures have been pushed back, and social expenditure restructuring remains incomplete.

“Sustaining rapid output growth will depend on prudent macro policies, improved investment climates, and progress on fiscal and labor market reforms as well as privatization,” said Laursen.

The report notes that output growth in recent years in the so-called Baltic tigers – Lithuania, Latvia and Estonia—has outstripped Central European economies by a wide margin. Laursen attributes this to a combination of factors -- a very low starting base, prudent macroeconomic policies, and rapid economic reforms. In addition, dynamic oil-led growth in Russia may have spilled over to the Baltic countries through trade in services, FDI, and portfolio inflows. “Some slowdown in growth in the Baltic countries, perhaps to 5-6% per year, is likely over the medium to long term as rapid credit growth and large current account deficits are unlikely to be sustainable and demographic changes are likely to reduce labor supply,” said Laursen.

NOWE KRAJE CZŁONKOWSKIE W EUROPIE ŚRODKOWEJ I KRAJE BAŁTYCKIE OSIĄGNĘŁY DOBRE WYNIKI W ROKU 2004
Kwartalny raport Banku Światowego dotyczący grupy EU8 analizuje czynniki napędzające wzrost w krajach Bałtyckich

Bruksela, 27 stycznia, 2005 ― Zdaniem autorów raportu, rozwój sytuacji makroekonomicznej w przyjętych niedawno do Unii Europejskiej ośmiu krajach Europy Środkowej i basenu Morza Bałtyckiego – Polsce, Republice Czeskiej, na Węgrzech, Słowacji, Słowenii, Litwie, Łotwie i Estonii, w roku 2004 przebiegał zasadniczo pomyślnie. Ustabilizował się wzrost produkcji, przy równoczesnym ożywieniu gospodarek krajów Europy Zachodniej, sytuacja budżetowa ośmiu nowych członków ogólnie się poprawiła, czasem powyej oczekiwań dzięki wysokim dochodom, a wzrost inflacji, związany z przystąpieniem do UE i wzrostem cen ropy naftowej, wydaje się być pod kontrolą. Równocześnie, pomimo znacznego wzrostu eksportu, w niektórych krajach deficyt na rachunku obrotów bieżących utrzymywał się na wysokim poziomie.

W roku 2004 produkcja wzrosła o około 5%, czyli jeden punkt procentowy więcej niż w 2003. Wynika to z danych szacunkowych Banku Światowego, opublikowanych w najnowszym Raporcie Kwartalnym dla krajów Grupy EU-8 (EU-8 Quarterly Report.). Z drugiej strony, wzrost w trzecim kwartale zwolnił do 4,4% (w odnisieniu do tego samego kwartału poprzedniego roku), w porównaniu z 5,4 procentowym wzrostem w drugim kwartale. Siłą napędową dobrych wyników regionu był silny wzrost w krajach bałtyckich i Słowacji, znaczne ożywienie gospodarcze w Polsce oraz przyspieszenie tempa rozwoju na Węgrzech i w Słowenii.
 
“Oczekuje się, że po osiągnięciu wartości szczytowej w połowie roku 2004, realny wzrost PKB w krajach EU8 obniży się w 2005 roku do poziomu około 4,5%. Będzie to odzwierciedleniem wygasania jednorazowego impulsu związanego z przystąpieniem do Unii Europejskiej, lekkiego zacieśnienia polityki fiskalnej i monetarnej, a także pewnego osłabienia tempa wzrostu w krajach EU15,” przewiduje Thomas Blatt Laursen, główny autor raportu przedstawiającego wyniki czwartego kwartału 2004  i zawierającego specjalny rozdział dotyczący rozwoju krajów bałtyckich.

Bezrobocie w krajach EU8 spadło w trzecim kwartale poniżej 14%, widoczne są też oznaki tego, że ożywienie gospodarcze w regionie będzie stopniowo owocowało tworzeniem miejsc pracy. Równocześnie wydaje się, że na niektórych rynkach pracy pojawiają się wąskie gardła (chodzi w szczególności o brak wysoko wykwalifikowanych pracowników).

Głównym motorem napędowym wzrostu w roku 2004 był popyt wewnętrzny, jednak kraje EU-8, w obliczu przystąpienia do Unii, zaobserwowały również znaczne ożywienie bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI), wzrost eksportu, znaczne ożywienie inwestycji portfelowych oraz hossę giełdową.

Wzrost eksportu był bardzo znaczny praktycznie we wszystkich krajach EU8. Eksport w tych ośmiu krajach wzrósł w trzecim kwartale o około 21% (w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku), przewyższając wzrost importu, który również był znaczny i wynosił około 18%. Szczególnie dynamiczny wzrost eksportu dał się zauważyć w Polsce i Republice Czeskiej. Dobre wyniki eksportu były powiązane z poprawą bilansu handlowego krajów EU-8, jednak ich zagregowany deficyt na rachunku bieżącym wzrósł w trzecim kwartale do niemal 7% PKB. W krajach bałtyckich i na Węgrzech nadal utrzymywał się bardzo wysoki deficyt na rachunkach zewnętrznych.

Finansowanie deficytu na rachunku obrotów bieżących wzmocniło się. Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych FDI przybierał na sile w ciągu roku, a w trzecim kwartale 2004 osiągnął poziom ponad 3% PKB w krajach EU8 (niemal 4% PKB w krajach bałtyckich). Ożywienie inwestycji zagranicznych było szczególnie zauważalne na Słowacji i Węgrzech, znaczne w Litwie i Łotwie. Rynki obligacji krajów EU8 również cieszyły się w roku 2004 większym zainteresowaniem inwestorów. Napływ inwestycji portfelowych, po obserwowanym w roku 2003 spadku do bardzo niskiego poziomu, znacznie się ożywił w roku 2004, osiągając w trzecim kwartale wartość 2,8% PKB.

Mimo, że wyniki w zakresie finansów publicznych były zasadniczo lepsze, niż oczekiwano, co było związane ze zwiększonymi przychodami, deficyt wzrósł znacznie w Polsce, zaś w krajach bałtyckich również można było zaobserwować osłabienie pozycji budżetowej. Plany budżetowe na rok 2005 przewidują dalszą konsolidację fiskalną tam, gdzie jest to najbardziej potrzebne, pozostają jednak pewne obawy, w szczególności jeśli chodzi o znaczny deficyt i słabe zarządzanie fiskalne na Węgrzech. Ponadto, w niektórych wypadkach wydatki zostały jedynie przesunięte na następny rok; nie została też zakończona restrukturyzacja wydatków socjalnych.

“W dalszej perspektywie, utrzymanie znacznego tempa wzrostu produkcji będzie zależało od dobrej polityki makroekonomicznej, polepszenia klimatu dla inwestycji oraz postępów w dziedzinie reform fiskalnych i rynku pracy, jak też prywatyzacji” twierdzi Laursen.

W specjalnej części analitycznej, dotyczącej tak zwanych bałtyckich tygrysów – Litwy, Łotwy i Estonii – twórcy raportu wskazują, że kraje te znacznie prześcigają gospodarki Europy Środkowej jeśli chodzi o tempo wzrostu produkcji. Laursen przypisuje to połączeniu kilku czynników: niskiej pozycji wyjściowej, poprawnej polityki makroekonomicznej, oraz szybkich reform gospodarczych. Poza tym, oparty na ropie naftowej dynamiczny rozwój Rosji mógł przełożyć się na wzrost w krajach bałtyckich poprzez handel, usługi, FDI i inwestycje portfelowe. “Prawdopodobne jest, że w średnim i długim terminie tempo wzrostu w krajach bałtyckich ulegnie pewnemu spowolnieniu, do mniej więcej 5-6% rocznie, ponieważ szybki wzrost kredytów i duży deficyt na rachunku obrotów bieżących raczej nie będą możliwe do utrzymania, a zmiany demograficzne prawdopodobnie zmniejszą podaż siły roboczej” przewiduje Laursen.

 ###